Polskie Towarzystwo Geofizyczne

Oddział Lubelski

Historia

Historia Lubelskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Geofizycznego

Oddział Lubelski Polskiego Towarzystwa Geofizycznego powstał 17 maja 1956 roku z inicjatywy doc. dr Włodzimierza Zinkiewicza. W skład pierwszego Zarządu Oddziału wchodzili: doc. dr Włodzimierz Zinkiewicz - przewodniczący, doc. dr Tadeusz Wilgat - z-ca przewodniczącego, mgr Edward Michna - sekretarz (późniejsi profesorowie) i mgr Władysław Szewczyk - skarbnik. Oddział liczył 19 członków.

W programie działalności pierwszego zarządu zwrócono głównie uwagę na: systematyczność posiedzeń naukowych (1 raz w miesiącu), omawianie i uzgadnianie tematyki prac zespołowych z meteorologii i hydrografii, zwiększenie liczby członków, powiązania działalności Oddziału z działalnością Polskiego Towarzystwa Geograficznego oraz udział członków Oddziału w pracach nad odpowiednim rozkładem stacji klimatycznych i opadowych na Lubelszczyźnie. Warta podkreślenia jest w tym okresie działalność popularyzująca nauki geofizyczne wśród młodzieży i nauczycieli szkół podstawowych i średnich. Odczyty połączone były ze zwiedzaniem Obserwatorium Meteorologicznego UMCS. Od 1961 r. (każdego roku w marcu), w związku z ustanowieniem Międzynarodowego Dnia Meteorologa, w prasie i radiu prowadzona była szeroka akcja popularyzująca nauki geofizyczne.

Pierwszy przewodniczący Oddziału pełnił tę funkcję przez 11 kadencji, do 7 marca 1968 r., a jego zastępca przez 14 kadencji, do 18 marca 1971 r. W skład kolejnych zarządów oddziału i komisji rewizyjnych w pierwszych latach działalności wchodzili m.in. późniejsi profesorowie: Henryk Maruszczak i Jan Trembaczowski (geomorfolodzy), Franciszek Uhorczak (kartograf), Krzysztof Wojciechowski (hydrograf), Wojciech Warakomski (klimatolog).

Po rezygnacji z kandydowania na przewodniczącego złożonej przez prof. Włodzimierza Zinkiewicza, od 7 marca 1968 roku do 14 marca 1969 roku, funkcję tę pełnił doc. dr Edward Michna, a następnie do 11 czerwca 1986 roku prof. dr hab. Wojciech Warakomski. W skład kolejnych zarządów wchodzili m.in. profesorowie: Tadeusz Górski i Józef Kołodziej (agrometeorolodzy). W latach 1974-1980 prof. dr hab. Edward Michna był członkiem Zarządu Głównego, a w latach 1981- 1982 Prezesem Zarządu Głównego PTGeof.

W tym okresie Oddział Lubelski był współorganizatorem dwóch ogólnopolskich zjazdów naukowych: Pierwszy obchodzony pod hasłem: „Klimatologia w służbie gospodarki narodowej” odbył się w dniach 10-11 maja 1974 roku w Lublinie. W sesji, na której wygłoszono 7 referatów, wzięły udział 54 osoby, reprezentujące większość ośrodków naukowych w kraju oraz kilka instytucji gospodarczych. Drugie sympozjum naukowe nt. „Aktualne problemy klimatologii polskiej - zastosowania gospodarcze” odbyło się w Lublinie w dniach 6-8 czerwca 1968 roku. W obradach uczestniczyło 120 osób. Wygłoszono 26 referatów i komunikatów naukowych.

Od 11 czerwca 1986 roku do 15 marca 1991 roku przewodniczącym Oddziału był prof. dr hab. Stanisław Paczos, a w skład Zarządu wchodził m.in. późniejszy profesor Zdzisław Michalczyk (hydrograf). Od 15 marca 1991 roku (po śmierci prof. S. Paczosa) do Walnego Zgromadzenia członków Oddziału, tj. do 3 czerwca 1992 roku, Oddział pracował pod kierunkiem dr Krzysztofa Liniewicza. Następnie przewodniczącym Oddziału został dr hab. Bogusław Kaszewski, od 1992 r. także członek Prezydium Zarządu Głównego PTGeof.

W październiku 1996 roku Oddział Lubelski był współorganizatorem sympozjum naukowego „Problemy współczesnej klimatologii i agrometeorologii regionu lubelskiego”, w którym uczestniczyło ok. 80 osób. Na sesji wygłoszono 24 referaty i komunikaty oraz zaprezentowano 20 posterów.

W latach 2000-2008 przewodniczącym Oddziału był dr Szczepan Mrugała, między 2009 a 2016 dr Eugeniusz Filipiuk, natomiast obecnie (od 2016 r.) funkcję tę pełni dr Krzysztof Bartoszek.

Od 2001 roku (co 5 lat) Oddział Lubelski jest współorganizatorem cyklicznych konferencji metodycznych p.t.: „Problematyka pomiarów i opracowań elementów meteorologicznych”. Konferencje te cieszą się dużym zainteresowaniem niemalże wszystkich ośrodków akademickich oraz instytutów badawczych.

W 2004 r. Oddział Lubelski był współorganizatorem „Sesji poświęconej pamięci prof. dr Włodzimierza Zinkiewicza w 100 rocznicę Jego urodzin”.

Obecnie Oddział Lubelski Polskiego Towarzystwa Geofizycznego liczy 25 osób, w tym 1 członek honorowy - prof. dr hab. Wojciech Warakomski (od 1996 roku).

Zgodnie ze statutem podstawową formą działalności Oddziału jest popularyzacja geofizyki (w zakresie meteorologii i hydrologii). W ciągu 60 lat działalności Oddział Lubelski był organizatorem lub współorganizatorem ponad 250 posiedzeń naukowych z referatami, w tym 16 z referatami gości zagranicznych. Najczęściej przy organizacji posiedzeń współpracowano z Oddziałem Lubelskim Polskiego Towarzystwa Geograficznego i Lubelskim Towarzystwem Naukowym, a także z PTBotanicznym, PTGeologicznym i PTGleboznawczym. Oddział Lubelski współpracował również z Wyższą Szkołą Oficerską Sił Powietrznych w Dęblinie w zakresie wykorzystania komputerów w meteorologii oraz organizacji Światowych Dni Meteorologii.

Na zebraniach naukowych dominowała tematyka meteorologiczna i klimatologiczna (ok. 80% referatów), rzadziej referowano problemy hydrologiczne (ponad 15 %).

Najwięcej uwagi poświęcono wybranym elementom pogody i klimatu (parowanie, zachmurzenie), sprawozdaniom z konferencji naukowych i zjazdów oraz tematyce ogólno klimatycznej i zagadnieniom metodycznym. Z problemów hydrologicznych na czoło wysunęły się zagadnienia dotyczące zasobów wodnych. Spośród 119 prelegentów, którzy do 2009 r. referowali na zebraniach naukowych, najwięcej odczytów wygłosili: prof. dr hab. Wojciech Warakomski (25) i prof. dr Włodzimierz Zinkiewicz (11).

Podstawą działalności popularyzatorskiej były (i są nadal) pogadanki dla młodzieży szkolnej i akademickiej na temat służby meteorologicznej w Polsce i na świecie, połączone ze zwiedzaniem stacji meteorologicznych: UMCS i Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, a wcześniej także IMGW. Tego typu pogadanek było ponad 700. Ponadto problematyka meteorologiczno-klimatologiczna jest szeroko propagowana w lokalnych i regionalnych środkach masowego przekazu (prasa, radio, telewizja).

Od początku istnienia Oddział korzysta z pomieszczeń Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UMCS w Lublinie (obecna nazwa Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej).

 

Anna Bilik, Bogusław M. Kaszewski